Prebiotici i probiotici

Prebiotici i posebno probiotici postaju sve popularniji i poznatiji pojmovi u današnje vreme, posebno s porastom prevalencije gastro-intestinalnih poremećaja i pridruženih medicinskih stanja koji su sve učestaliji u modernom dobu. Posledice pandemije gojaznosti, nekretanja i posledični metabolički poremećaji su dominantan uzrok takvom stanju. Kad govorimo o tim proizvodima, mnoge ljude sličnost u nazivima zbunjuje i/ili upotrebljavaju izraze pre-/probiotik nasumice. Iako su povezani ulogama, imaju veoma različite uloge u probavnom traktu i telu domaćina generalno.

Probiotici

✔Prebiotici su nesvarljiva vlakna koja se mogu fermentisati u debelom crevu pomoću bakterija u našem probavnom traktu, dakle oni su hrana za probiotičke kulture odnosno kolonije živih bakterija koje nastanjuju naša creva

✔Probiotici kao proizvod bi trebalo biti živi mikroorganizmi, koji se inače prirodno nalaze u nekim namirnicama (kefir, kiseli kupus, meso…), ili se dodaju drugim proizvodima koji tada mogu imati blagotvorne učinke na telo.

Upravo te definicije nas uvode u potencijalni problem kad pričamo o određenim tipovima suplemenata.

Da li su probiotički proizvodi na policama apoteka živi, tj. da li su živi sojevi bakterija preživeli proizvodnju tog proizvoda, transport i vreme na policama do konzumacije kupca? Da li je na njihovo stanje uticala temperatura kojoj su izloženi u procesu proizvodnje, pakovanja i transporta? Takođe, da li nakon konzumacije završavaju tamo gde to želimo tj. gde odrađuju „posao“ za nas?

Ova je problematika tema modernih istraživanja, za sad postoje tek preliminarna istraživanja koje idu u prilog probiotičkih dodataka ishrani, ali za sada nisu iscrpna niti potvrdno zaključena. Ono što za sad znamo se može sumirati u tablici:

PROBIOTIK

PREBIOTIK

Živi organizam

Hrana za živi organizam

Može umreti usled temperature, vremena, uslova, pripreme proizvoda

Nije podložan promenama uslijed temperature, vremena, pripreme proizvoda

Iskoristi se „prerano“, u želucu i tankom crevu

Doseže ciljano debelo crevo

 

Potencijalnih problema sa probiotičkim dodacima ishrani kod prebiotika nema. Prebiotici su definisani kao supstance čija konzumacija rezultira specifičnim promenama u sastavu i/ili aktivnosti crevne mikrobiote, čime se pozitivno utiče na dobrobit i zdravlje organizma domaćina.

prebiotici

Kad su u pitanju zdravstvene prednosti konzumacije prebiotika, one zavise od promena u mikrobioti organizma domaćina i njihovim metabolitima. Neke od generalnih zdravstvenih prednosti koje su povezane s prebioticima uključuju:

  1. poboljšanje stanja i zdravlja prisutnih bifidobakterija i laktobacila
  2. proizvodnja korisnih metabolita
  3. poboljšanje u apsorpciji i unosu minerala
  4. poboljšanje u fermentaciji proteina
  5. poboljšanje u riziku od nastanka alergija
  6. pozitivni učinci na propusnost barijere creva
  7. obrana imunog sistema i potencijalna zaštita od raka debelog creva
  8. poboljšanje nivoa glukoze u krvi i insulinskog profila

Obično, kad pričamo o prehrambenim namirnicama, povezujemo prebiotike s hranom koja sadrži vlakna, poput pasulja, pšenice i određenog voća i povrća. Specifični primeri dobro proučenih prebiotika koji se koriste u industriji suplemenata i ishrani uključuju inulin, galakto-oligosaharide i rezistentni skrob.

Kakvo je stanje u spomenutoj populaciji modernog doba? Znamo da je danas većina ljudi u ishrani daleko ispod preporučenog unosa vlakana dnevno (25-35 g; žene-muškarci). Stoga je savet da bi uvek trebalo krenuti u analizu ishrane i od tog parametra, jer ćete imati velike koristi od prebiotičkih i ne-prebiotičkih svojstava vlakana eventualno prisutnih u vašoj hrani i/ili dodacima ishrani.

Raznolika ishrana bogata raznovrsnim voćem, povrćem, celovitim žitaricama i mahunarkama će verovatno osigurati dovoljno prebiotika za podršku crevima i opštem zdravlju. Ako pak, na dnevnoj bazi, redovno ne konzumirate dovoljne količine tih namirnica, svakako preporučujemo suplementaciju kvalitetnim prebiotičkim vlaknima.